Thuiskomen

Een jaar of wat geleden werd ik overvallen door een gevoel van thuiskomen. Gek is dat hoe dat werkt. Lange tijd kun je weg zijn zonder ook maar iets te missen van de streek waar je bent opgegroeid. Eenmaal terug echter, merk je hoe vertrouwd je bent met het landschap en de omgeving. Alsof er een band bestaat die je niet kunt doorknippen, omdat het landschap met de tijd haast ongemerkt zijn sporen in je heeft achtergelaten.

De Britse schrijver Robert Macfarlane schrijft in zijn boek The Old Ways over een brief die hij eens ontving van een onbekende die, net als Macfarlane zelf, graag wandelt. De brief bevatte een opmerkelijke zin. De onbekende schreef hem: ‘eenmaal belopen, bewonen de oude wegen ons’. Wij laten niet alleen onze aanwezigheid achter op de plaatsen waar wij komen en het landschap waarmee wij vertrouwd zijn, andersom gebeurt er ook iets: het landschap gaat in ons zitten. Het bewoont ons, aldus degene die Macfarlane schreef.

Om onze invloed te zien op de plaatsen waarmee we vertrouwd zijn hoeven we slechts om ons heen te kijken. Onze omgeving is voortdurend in verandering. In een land als Nederland passen we het doorlopend aan aan onze wensen. Om reistijden te verkorten leggen we nieuwe wegen aan, zodat we ons nog efficiënter kunnen verplaatsen. Ook onze recreatie in de natuur is in de meeste gevallen uitgedacht achter de tekentafel. Overal waar wij dat gewenst vinden zetten wij het landschap naar onze hand. We kneden wat af met elkaar en drukken onze stempel op het landschap. Zo bezien schuilt er een grote betrokkenheid en invloed in de menselijke hand. Soms geleid door efficiëntie en winstbejag, soms door liefde voor de plek die we thuis noemen.

Maar hoe zit het met de betrokkenheid de andere kant op? De Amerikaanse schrijver Rebecca Solnit stelt in haar boek The Faraway Nearby dat deze vraag maar weinig wordt gesteld. Wat geven plaatsen en het landschap waarmee wij vertrouwd zijn ons? Solnit stelt dat ze ons continuïteit geven, letterlijk een plek om naartoe terug te keren. Vertrouwdheid en herkenbaarheid dragen daarnaast ook bij aan coherentie en context die noodzakelijk is om onszelf te kunnen begrijpen. Het landschap geeft ons letterlijk grond om onszelf te kunnen begrijpen. Het biedt tal van haakjes waar onze persoonlijke biografie aan is opgehangen.

Maar de opmerking van de onbekende uit de brief aan Macfarlane gaat naar mijn idee nog dieper. Bewoond worden door het landschap waar je doorheen trekt veronderstelt iets van interactie: van een over-en-weer. Al lange tijd prikkelen de woorden binnen- en buitenlandschap mij. Zou het zo kunnen zijn dat beide voortdurend op elkaar inwerken en elkaar vormgeven? Zou het kunnen dat beide zich in elkaar weerspiegelen? Dat je als mens door vertrouwd te zijn met een plek, steeds meer van de plek wordt en dat omgekeerd deze plaats beetje bij beetje dieper wortel schiet in je binnenwereld? Misschien zelfs in die mate dat het je denken, spreken en doen gaat kleuren? Dat laatste vind ik een spannende gedachte. Het zou suggereren dat bepaalde plaatsen en landschappen ruimte geven aan specifieke gedachten en gevoelens.

Ontdekken dat plaatsen niet alleen van ons zijn maar wij ook van hen, opent een andere wijze van kijken. Zorgen voor jezelf betekent zorgen voor de plaats waar je van bent. Soms moet je na lange tijd weer thuiskomen om dit te ontdekken.

 

Wil je een e-mail ontvangen als er een nieuw artikel op deze website verschijnt? Klik dan hier.

Scroll to top