Levensfilosofie als wijsheidskapitaal

Soms blijven er na een saai gesprek een paar ware woorden hangen. Zo luisterde ik onlangs naar een weinig verheffende uiteenzetting over onze economie, waarvan de precieze inhoud al bij me is weggeëbd. Wat me echter nog helder voor de geest staat is een gezegde dat terloops en in de marge van het gesprek voorbij kwam: ‘Je moet het dak repareren als de zon schijnt’. Ik had het wel vaker gehoord, maar op de een of andere manier raakte het mij dit keer. Misschien wel omdat ik me realiseerde dat het niet alleen toepasbaar is op ingewikkelde economische concepten, maar ook klein en dichtbij op ons eigen leven.

Voor mij resoneert deze boerenwijsheid met een boek dat ik onlangs las. In A Guide to the Good Life schrijft filosoof William Irvine over het belang van levensfilosofie. In tegenstelling tot veel andere filosofen plaatst Irvine filosofie niet in een academisch klimaat maar middenin het alledaagse leven. We doen er allemaal goed aan, zo is zijn gedachte, te werken aan een coherente en samenhangende visie op het leven.

Dat ontwikkelen van een philosophy of life klinkt vanzelfsprekend maar dat is het zeker niet. Het is, zeker in onze tijd, maar al te verleidelijk en gemakkelijk om mee te gaan met de stroom van het moment: je onder te dompelen in een razendsnelle afwisseling van verplichtingen (werk en andere carrièremogelijkheden) en het noodzakelijke genot ter ontspanning (vakanties en andere exotische ervaringen). Voordat je er erg in hebt ligt een aanzienlijk deel van je leven al achter je. Of zoals een rechter die net de pensioengerechtigde leeftijd had bereikt het laatst zei in de krant: na hard werken heb ik nu eindelijk tijd voor levensvragen en spiritualiteit. Het staat iedereen vrij zijn eigen pad te kiezen, maar toch lijkt het me raadzamer om werk en het denken over levensvragen en spiritualiteit wat meer gelijk op te laten lopen.

Nu klinkt filosofie voor sommigen misschien wat serieus en moeilijk. Toch denk ik dat het meer dan de moeite waard is om het een bewust onderdeel te laten zijn van ons alledaagse doen en laten. Het maakt het leven ook niet zwaarder, eerder lichter. Door na te denken over wat er voor ons echt toe doet schep je helderheid: een aangename vorm van overzicht. Dat maakt het maken van keuzes een stuk gemakkelijker. Door meer zicht te hebben op de essentie kun je gemakkelijker ‘ja’ en ‘nee’ zeggen op de veelheid aan vragen en kansen die op je af komen. De zaken waar je vervolgens ‘ja’ tegen zegt kun je met aandacht en toewijding aanpakken, minder gehinderd door de onrust en de ruis die we ook allemaal ervaren.

Minstens zo waardevol is dat de levensfilosofie ons helpt het dak te repareren als de zon schijnt. Allemaal hebben we onze kwetsuren en onzekerheden. In tijden van voorspoed is het gemakkelijk om deze toe te dekken en eraan voorbij te gaan. Maar hoe waardevol is het om juist op de momenten dat we ons sterk voelen te kijken naar onze pijnpunten en te bouwen aan eigenschappen die ons karakter sterken? Het maakt dat we, bijvoorbeeld als we geconfronteerd worden met een ernstige ziekte, gemakkelijker de oversteek durven te maken naar de ander en onze kwetsbaarheid durven te tonen. Ook kan de levensfilosofie bijdragen aan onze persoonlijke veerkracht. Zelfkennis en het oefenen van een philosophy of life sterken ons fundament en ons dak. Ze bieden beschutting tegen de onherroepelijke gebeurtenissen die ons als een storm kunnen overvallen.

Zo bezien kun je zeggen dat levensfilosofie bijdraagt aan ons persoonlijke wijsheidskapitaal en helpt bij het leiden van een aangenaam en verrijkend leven. Het maakt veerkrachtig, het voedt onze tevredenheid, mildheid en lach. Gek eigenlijk dat in een wereld waarin we allemaal streven naar geluk we vaak voorbij gaan aan deze misschien wel kostbaarste vorm van kapitaal.

 

Wil je een e-mail ontvangen als er een nieuw artikel op deze website verschijnt? Klik dan hier.

Scroll to top