Open post

Grondgedachten

De onderstroom van het boek Thuis zijn in het onbekende wordt gedreven door verschillende kerngedachten. De drie belangrijkste staan hieronder beschreven.

Van zelf maken naar gevonden worden

Wij leven in een samenleving waarin we elkaar voorspiegelen dat we de architect zijn van ons eigen leven. Als je er maar hard genoeg voor werkt dan is alles mogelijk. Zo staan we aan de geboorte van ons eigen succes: een geslaagd leven is een individuele prestatie. Althans, dat is het dominante verhaal van onze tijd.

Thuis zijn in het onbekende vertrekt daarentegen van de andere kant. Het betoogt dat wij niet zozeer de wereld maken, maar dat de wereld en de mensen om ons heen ons in sterke mate vormen. Dat zet ‘leven’ in een ander licht. Naast eigen inzet gaat het er bovenal om oog te hebben voor wat op onze weg komt. Niet alleen zelf dingen vinden dus, maar onszelf ook gevonden laten worden en daar oog voor hebben: door spontane ontmoetingen andere mensen, onverwachte inzichten en richtinggevende ideeën en mogelijkheden die op ons pad komen. 

Een andere grondhouding

De huidige samenleving is er een van controle. Als er ongelukken gebeuren, als het maatschappelijk leven anders loopt dan verwacht, is er een collectieve roep om meer regels en wetten. Eigenlijk best merkwaardig in een wereld die alleen maar complexer wordt.

Maar wat als we nu eens niet vertrekken vanuit controle? Wat als we de onzekerheid niet wegduwen, maar er middenin durven te gaan staan? Precies dat doet Thuis zijn in het onbekende door in te zetten op improvisatievermogen, creativiteit en de kracht van spontaniteit. Deze kernwoorden kunnen ons helpen bij het vormen van een andere persoonlijke basishouding. Een houding van vertrouwen, nieuwsgierigheid en verwondering die minder vatbaar is voor angst en onzekerheid. Dat verandert de complexiteit waarin we staan natuurlijk niet, maar wel onze omgang ermee. Het helpt ons ook om een ander verhaal te vertellen: over onszelf, de wereld en wat we echt van waarde vinden.

Van plannen naar meanderen

‘Plannen’ is een sleutelwoord van deze tijd. Zowel werk als privé vragen om nauwkeurige organisatie. We organiseren niet alleen het heden, liefst ook de toekomst. Doelgerichtheid staat voorop. Wat we doen moet bovenal nut hebben: lummeltijd is weggegooide tijd.

Maar zijn we niet doorgeschoten in onze planningsdrang en ons nuttigheidsdenken? Lopen we niet veel moois mis wanneer we met oogkleppen op er alleen op gericht zijn om het volgende target te halen? Veel van ons voelen wel aan dat het antwoord hierop ‘ja’ is. Thuis zijn in het onbekende reikt perspectieven aan om anders te leren kijken. Zo zet het in op meanderen en verdwalen. In plaats van de kortste weg te nemen, valt er veel te vinden als we het aandurven om eens te verdwalen en ons te laten verrassen door wat we vinden. De kans is groot dat we ontdekken dat ons geluk heel ergens anders ligt dan we vermoeden.

Open post

Boek in beeld

In 2018 schreef ik het boek Thuis zijn in het onbekende. Dit boek leest als een pleidooi voor het onbekende, het chaotische en het ongeordende. Het is een essayistisch lofdicht op de ‘kunst van het verdwalen’. 

Thuis zijn in het onbekende werpt daarmee nieuw licht op hoe om te gaan met complexiteit en onzekerheid. Niet zozeer het vergroten van de beheersbaarheid is van belang, maar het veranderen van onze eigen grondhouding. In plaats van een toename van structuren, wetten, regels en procedures pleit ik voor een persoonlijke houding waarin creativiteit, improvisatievermogen en spontaniteit centraal staan. Geen oplossingen en snelle antwoorden dus, maar het leren liefhebben van steeds veranderende (persoonlijke en maatschappelijke) vragen. 

Samen met cultuurtheoloog Frank Bosman heb ik de kern van Thuis zijn in het onbekende proberen te vatten in beeld. 

Thijs over Thuis zijn in het onbekende

Open post

Kronkelige paden

Felix de Fijter van tijdschrift De Nieuwe Koers interviewde mij over mijn boek Eigen zinnen. Onderstaand een weergave van het interview dat verscheen onder de titel Aandachtsvol vertragen op kronkelige levenspaden.

Een groot deel van ons leven bestaat uit werk. Maar over het ‘waarom’ en het ‘waartoe’ denken we te weinig na, stelt Thijs Caspers. Hij stelde de bundel Eigen zinnen samen, een verzameling van reflecties op de diepere vragen over de dagelijkse arbeid.

Het ‘waarom’ en ‘waartoe’ van het werkzame leven… Klinkt als: midlifecrisis.

“Het boek richt zich op de onderstroom van ons werkzame leven. In het jachtige alledaagse leven staan we vaak niet stil bij onze drijfveren en diepste inspiratie. Eigenlijk best gek, want deze dingen zijn misschien wel het meest wezenlijk voor ons handelen. Als we geen aandacht hebben voor de onderstroom, dan breekt het ons uiteindelijk op. Misschien is dat wel de reden voor de vele midlifecrises en burn-outs in onze tijd. Zo bezien is het boek juist een probaat middel tegen voorkoming van allerlei crises, omdat het helpt aandachtsvol te vertragen en te zien wat écht van waarde is.”

In het boek klinkt onder meer de vraag waar je inspiratie uit kunt putten om met bezieling te werken. Denkt u dat die bezieling een voorwaarde is voor een tevreden carrière?

“Ja, ik denk het wel. Zonder bezieling verliezen we onze voeding en raken we vroeg of laat uitgeput. Bezieling daarentegen houdt ons gaande en geeft tomeloze energie.”

De twaalf auteurs putten, elk op hun eigen manier, uit de christelijke traditie, verklapt de uitgever alvast. Is er een gemene deler te ontdekken in hun observaties?

“Anders dan je misschien zou verwachten is een belangrijke gemene deler de eigenwijsheid die in vele verhalen te bespeuren valt. Door buiten de gebaande paden te treden en buiten de lijntjes te kleuren hebben de verschillende auteurs veel interessants te vertellen. Met hun verhaal laten ze tegelijkertijd zien dat de christelijke traditie echt een levende kracht is. Het is geen relict uit een vervlogen verleden, maar een creatieve bron die aanzet tot een andere blik op mens en maatschappij.”

De toegenomen regeldruk, het verlies van de menselijke maat en de grote nadruk op nut en effeciency krijgen aandacht in ‘Eigen zinnen‘. Zijn dat tegenkrachten voor een geïnspireerd arbeidsleven?

“Vaak wel. Steeds meer krijg ik de indruk dat mensen intuïtief heel goed weten wat goed is en hoe zij kunnen bijdragen aan een gelukkige en gezonde samenleving. Een teveel aan regels en procedures maakt het eerder moeilijker dan makkelijker voor mensen om goed te doen. We zouden een wereld winnen als we zouden uitgaan van elkaars goede bedoelingen.”

Op welke kritiek zou het boek kunnen stuiten?

“Dat het geen kant-en-klaar en eenduidig handelingsperspectief bevat. We zijn er tegenwoordig aan gewend om met een paar stappen bij een beloofd resultaat uit te komen, althans dat is wat boeken ons beloven. Dergelijke stappen bevat dit boek niet. Het neemt je niet mee aan de hand en wijst je geen vaststaande route. In plaats daarvan laat het de kronkelige paden zien die mensen doorgaans bewandelen. Het boek werpt licht op de echte levensverhalen van mensen: hun zoeken, hun angsten en eindeloze verlangens.”

Scroll to top